Φαρμακευτικές ιδιότητες ουσιών που προέρχονται από φυτά. Μέρος Ε. Στερεές ή παχύρευστες ουσίες από φυτά: Η κατάταξη των ενεργών συστατικών τους: Ρητίνες, Βάλσαμα και κόμμεα

της Δήμητρας Σπανού Χημικού, μόνμης καθηγήτριας πρώτου Γυμνασίου Δάφνης

  υπό κατασκευή

Τερεβινθέλαιο

Τι είναι οι ρητίνες

Είναι μια στερεές  ή παχύρευστες ουσίες, φυτικής προέλευσης που παράγονται από απόεκκριτικούς αδένες  φυτών από παθολογικά αίτια.

Περιέχουν κυρίως υδρογονάνθρακες. Οι περισσότερες αποτελούνται από υδρογονάνθρακες τύπου  τερπένια όπως α πινένιο, β πινένιο, δ καροτένιο, σαβινένιο. Image result for διτερπενικές ρητινες  χημεια

 Επίσης μονοκυκλικά τερπένια, (λεμονένιο), Διτερπενικές ρητίνες  (αβιετάνιο)

τριτερπενικές  (δαμμαράνιο)

 ή σεσκιτερπένια καρυοφυλένιο κ.α.

 Συνήθως σχηματίζουν πολυμερή. 

Οι φυτικές ρητίνες προέρχονται κυρίως από 3 κατηγορίες φυτών : 

Τα κωνοφόρα (πευκίδες,  κυπαρισσίδες, αρωκαρίδες). 

Τα ψυχανθή (κοπάλια)

Τα πλατύφυλλα αγγειόσπερμα (μαστίχα, δάμαρη)

 Χρησιμοποιούνται έτσι  κυρίως για την προστασία των φυτών  από παράσιτα και την αποκατάσταση τραυματισμών. 

Αν και πολλές είναι οξυγονούχες ενώσεις,  δεν επηρεάζονται ούτε από αλκάλια ούτε από οξέα. Πράγματι, είναι περισσότερο ή λιγότερο ουδέτερες ουσίες που στερούνται χαρακτηριστικών λειτουργικών ομάδων και συνεπώς δεν παρουσιάζουν καμία χαρακτηριστική χημική ιδιότητα. Είναι ενδιαφέρον ότι είναι άνοσοι σε οξειδωτικούς παράγοντες και σε διαφορετικές κλιματολογικές συνθήκες,

resin acids are enumeratedΕκτός από τους υδρογονάνθρακες κάποιες  ρητίνες μπορεί να:

Περιέχουν και διάφορα οξέα τα ρητινικά οξέα  Παραδείγματα: Κολοφωνία. Copaiba;

Περιέχουν και  Εστέρες ρητίνης και τα προϊόντα αποσυνθέσεώς τους, δηλ. αλκοόλες ρητίνης (ρητίνες) και φαινόλες ρητίνης (Resinotannols),και ορισμένες και κόμμεα (κομμεορητίνες)  Παραδείγματα: Αμμωνιακό · Μηδικό σίλφιο; Βενζοϊνη; Βάλσαμο Περού και Τολού. Galbanum; Storax;

Επαναλήψεις: Παραδείγματα: Bdellium; Dammar; Μαστίχη; Σμύρνα; Olibanum.

Τα μεμονωμένα συστατικά των ρητινών παραλαμβάνονται με κλασματική απόσταξη. Ένα από αυτά είναι το κανονικό επτάνιο (από πεύκα) που λόγω της υψηλής καθαρότητάς του χρησιμοποιείται σαν μονάδα μέτρησης της βενζίνης.

Ρητίνη-οξέα: Παραδείγματα: Κολοφωνία. Copaiba; και
C. Επαναλήψεις: Παραδείγματα: Bdellium; Dammar; Μαστίχη; Σμύρνα; Olibanum.

Οι ρητίνες αναμειγνύονται με άλλες ουσίες όπως με αιθέρια έλαια.

Βρίσκουμε ρητίνες  απολιθωμένες από την επίδραση πίεσης και θερμοκρασίας στο υπέδαφος (ήλεκτρο, κοπάλι) που είναι συνήθως διτερπενικές

Σκληρές ρητίνες  μακρομόρια  -πολυμερή (σανδαλάχη)

Ρητίνες από τις οποίες έχουν αφαιρεθεί με απόσταξη τα πτητικά τερπένια είναι νωστή σαν κολοφώνιο.

 Ελαιορητίνες και βάλσαμα που είναι  Διτερπενικές   ρητίνες αναμεμειγμένες με ελαιώδη συστατικά όπως η τερεβινθίνη (turpentines) ό έλατο και λάρικα

Μαλακές ρητίνες ημίρευστες (μαστίχα δάμαρη) που είναι τριτερπενικές

 

Οι ρητίνες διαλύονται σε ανάλογους οργανικούς διαλύτες.

 Οι ελαιορητίνες ή βάλσαμα σε πολλούς γνωστούς διαλύτες όπως το white spirit, η αιθανόλη, ο αιθέρας, το τολουόλιο, 

Οι Μαλακές ρητίνες ημίρευστες (μαστίχα δάμαρη) που είναι τριτερπενικές σε τολουόλιο

Oi σκληρές ρητίνες σε ακετόνη, αιθανόλη, οξικός αιθυλεστέραςΜερικά σημαντικά και τυπικά χημικά συστατικά που έχουν δεόντως απομονωθεί και 

Οι απολιθωμένες ρητίνες δεν διαλύονται εύκολα σε οργανικούς διαλύτες

Τι είναι κόμμεα

Είναι υδροδιαλυτοί πολυσακχαρίτες που βρίσκονται σε φρούτα, λαχανικά και δημητριακά ή και μικροοργανισμο΄΄υς που αυξάνουν το ιξώδες ή δημιουργούν gel.  Προέρχονται από επεξεργασία σπόρων ή άλλων φυτικών τμημάτων όπως το κόμμι γκουάρ από το φυτό Cyamopsis tetragonolobus το κόμμι χαρουπιού από το φυτό ceratonia siliqua (χαρουπιά)  το αραβικό κόμμι από φυτά γένους ακακια

 

 

Τι είναι Βάλσαμα 

Διαλύματα ή γαλακτώματα ρητηνών σε αιθέρια έλαια. όπως η τερεβινθίνη, το βάλσαμο του Καναδά ο στύραξ

 

 

ΠΗΓΕΣ

https://www.epharmacognosy.com/2012/05/chemical-composition-of-resins.html

https://nefeli.lib.teicrete.gr/browse/steg/theka/2012/ChristodoulouAnastasios/attached-document-1337074191-853203-624/Christodoulou2012.pdf

https://www.louisaloe.gr/aloe-vera/2012-04-08-23-26-03.html

https://users.teiath.gr/sboyatzis/pdf_edu/matersciII/EAR2014-15/Theory/9%20-%20Natural%20Resins.pdf

 

ακατεργαστο

Αλκοόλες ρητίνης

Γενικά, οι ρητίνες αλκοόλες είναι πολύπλοκες αλκοόλες με υψηλότερο μοριακό βάρος. Αυτά είναι δύο τύπων:

(α) Ρησινοανθνόλες: Οι ρητίνες αλκοόλες οι οποίες δίνουν μια ειδική αντίδραση τανίνης με άλατα σιδήρου ονομάζονται ρητίνης-αλανόλες.

Ένας αριθμός ρητινικοανθανών έχουν απομονωθεί από το φυτικό βασίλειο. Είναι συνήθης πρακτική η ονομασία τους σύμφωνα με τις ρητίνες στις οποίες βρίσκονται, όπως:

Αλοκρεσινοαννόλη - Από είδη Αλόης, π.χ., Αλόη barbedensis Miller, (Curacao Aloes). Aloe perryi Baker, (Socotrine Αloes); Aloe ferrox Miller, Aloe africana Miller, Aloe spicata Baper. Όλα αυτά ανήκουν στη φυσική τάξη Liaceae.

Αμμορεζινοκαννόλη - Από την αμμωνιακή, δηλαδή την ρητίνη ελαίου-κόμμεως από Dorema ammoniacum D. Don. (Οικογένεια: Umbelliferae).

Γαλοβαρσινοταννόλη - Από το Galbanm δηλ. Η ρητίνη ελαίου-κόμμεως από την Ferula galbaniflua Boiss et Bubse (Family: Unbelliferae).

Peruresinotannol - Από το Βάλσαμο του Περού δηλ. Το βάλσαμο που λαμβάνεται από Myroxylon balsamum var Pereirae (Royle) Harms (Οικογένεια: Fabaceae).

Siaresinotannol - Από το Sumatra Benzoin (Benzoin, Styrax) δηλ., Το κόμμι που εκκρίνεται από τον ξηραντήρα βενζίνης Styrax (οικογένεια: Styracaceae).

Toluresinotallol - Από Balsam of Tolu δηλ., Το Balsam που λαμβάνεται από Myroxylon balsamum (Linn.) Harms. (που ανήκουν στην οικογένεια Leguminosae).

(β) Ρησινόλες: Οι ρητίνες αλκοόλες που δεν δίνουν θετική αντίδραση με τανίνη και άλατα σιδήρου είναι γνωστές ως ρητίνες. Τα ακόλουθα είναι μερικά τυπικά παραδείγματα ρητινολών, για παράδειγμα:

Βενζορεϊνόλη - Από Βενζοϊνη που είναι καθαρά παθολογικό προϊόν που λαμβάνεται Επαναφέρει

Αυτές είναι οξυγονούχες ενώσεις, αλλά δεν επηρεάζονται ούτε από αλκάλια ούτε από οξέα. Πράγματι, είναι περισσότερο ή λιγότερο ουδέτερες ουσίες που στερούνται χαρακτηριστικών λειτουργικών ομάδων και συνεπώς δεν παρουσιάζουν καμία χαρακτηριστική χημική ιδιότητα. Είναι ενδιαφέρον ότι είναι άνοσοι σε οξειδωτικούς παράγοντες και σε διαφορετικές κλιματολογικές συνθήκες, γεγονός που ουσιαστικά αποδίδει τις ρητίνες που τους περιέχουν ένα από τα σημαντικότερα σημεία συν τους για την κατασκευή βερνικιών. Μερικά σημαντικά παραδείγματα επανασυνδέσεων είναι τα εξής:

Dracoresene - Προέρχεται από τις κλίμακες του καρπού του Αίματος του Δράκου, δηλ. Daemonorops draco Bl. (και άλλα είδη) που ανήκουν στη φυσική τάξη (Arecaceae).

Masticoresene - Παράγεται από Mastic - μια ελαϊκή ρητίνη που λαμβάνεται από Pistacia lentiscus Linn που ανήκει στην οικογένεια: Anacardiaceae.

Fluavil - Ελήφθη από Gutta-percha και επίσης από το φλοιό διαφόρων δέντρων. Το Guttapercha είναι σκληρό και έχει πολύ χαμηλή ελαστικότητα. Οι μελέτες περίθλασης ακτίνων Χ έχουν